ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC XÁC ĐỊNH HỘ NGHÈO TẠI HUYỆN NAM ĐÀN – TỈNH NGHỆ AN


Bài báo khoa học

TẠP CHÍ KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM – PHANO

Chỉ số ISSN 1859 -4700

Số đăng: 06

Ngày xuất bản: 06/2013

………………………………………………………………………………………………………………………….

Nội dung:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC XÁC ĐỊNH HỘ NGHÈO

TẠI HUYỆN NAM ĐÀN – TỈNH NGHỆ AN

Thạc sỹ  Nguyễn Văn Thắng

Tóm tắt

 Hàng năm, công tác điều tra, rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo tại các địa phương nhằm góp phần thực hiện các chính sách giảm nghèo và an sinh xã hội của Chính phủ. Tuy nhiên, việc xác định đối tượng nghèo trong xã hội đã và đang nảy sinh nhiều bất cập tại địa phương. Bằng phương pháp thu thập thông tin, thống kê mô tả, so sánh, nghiên cứu này chỉ ra thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới quá trình xác định hộ nghèo ở Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Từ đó, đề xuất giải pháp nhằm khắc phục các tồn tại trong xác định hộ nghèo.

Từ khóa: Bình xét hộ nghèo, công tác xác định hộ nghèo, giảm nghèo, Nam Đàn

I. Đặt vấn đề

Phát triển kinh tế và xóa đói giảm nghèo không bao giờ cùng được đặt là mục tiêu số một trong giai đoạn nào đó. Phát triển kinh tế sẽ làm phân hóa giàu nghèo dẫn tới việc phân phối lại phúc lợi xã hội là nhiệm vụ quan trọng của mọi Chính phủ. Công tác xác định hộ nghèo hàng năm nhằm thực hiện mục tiêu đó. Tuy nhiên, trong thực tiễn công tác xác định hộ nghèo đang có nhiều vấn đề bất cập nhưng chưa được nghiên cứu và giải quyết như hiện tượng tranh nhau nghèo, tiến hành xác định thiếu chặt chẽ, bỏ qua trình tự các bước, chưa thật sự công khai, dân chủ và chính xác …làm xác định sai đối tượng hưởng lợi, gây bức xúc trong nhân dân, làm mất lòng tin của dân với chính quyền, ảnh hưởng tới chủ trương chính sách của Nhà nước…

Nam Đàn là một trong những huyện nghèo của tỉnh Nghệ An cũng không phải là ngoại lệ, đói nghèo vẫn là thách thức lớn, tỉ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, trong công tác xác định hộ nghèo nơi đây vẫn còn nhiều bất cập. Vậy, câu hỏi đặt ra là: Thực trạng công tác xác định hộ nghèo và yếu  tố nào ảnh hưởng? Giải pháp nào góp phần khắc phục tồn tại trong công tác xác định hộ nghèo tại Nam Đàn?

Trong khuôn khổ nghiên cứu này, làm rõ vấn đề nổi cộm trong công tác xác định hộ nghèo tại địa phương để từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện.

II. Cách tiếp cận và phương  pháp nghiên cứu

2.1 Cách tiếp cận

Đề tài sử dụng cách tiếp cận từ dưới lên (bottom-up approach) để đánh giá thực trạng công tác xác định xuất phát từ việc xác định hộ nghèo tại các địa phương trong địa bàn nghiên cứu từ phía hộ nông dân, thôn/làng, xã chứ không áp đặt từ cách xác định các cấp chính quyền từ trên xuống; Ngoài ra, nghiên cứu sử dụng tiếp cận có sự tham gia (participatory approach) tức là tiếp cận các bên liên quan đến công tác xác định , không chỉ hộ nông dân, cán bộ thực hiện mà cả các tổ chức đoàn thể, chính quyền,… được sử dụng như là một phương pháp tiếp cận hữu hiệu trong nghiên cứu đề tài.

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Bên cạnh thông tin thứ cấp, nghiên cứu này còn sử dụng thông tin sơ cấp được thu thập từ 90 hộ nông dân dựa trên bảng hỏi đã được thiết kế sẵn. Đối tượng khảo sát được phân tổ thành 2 nhóm: Nhóm hộ nghèo, cận nghèo, và nhóm hộ khác, tiến hành khảo sát tại 3 xã: Vân Diên, Nam Lộc, Khánh Sơn, là các xã đại diện cho 3 vùng của huyện, với sự phát triển kinh tế, công tác xác định hộ nghèo khác nhau. Ngoài ra, phương pháp phỏng vấn sâu dựa trên bảng hỏi bán cấu trúc được sử dụng để tiến hành phỏng vấn cán bộ khảo sát  hộ nghèo, cán bộ XĐGN,…

Thông tin thu thập được nhập, xử lý trên Excel với khung nhập thiết kế sẵn và phân tích chủ yếu bằng thống kê mô tả, phương pháp chuyên gia chuyên khảo, phương pháp so sánh…Nghiên cứu này, chúng tôi so sánh kết quả điều tra 2 nhóm hộ, và các điểm nghiên cứu với nhau.

III. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

3.1 Thực trạng hộ nghèo tại huyện Nam Đàn – Nghệ An

3.2 Đánh giá thực trạng công tác xác định hộ nghèo tại địa phương

3.2.1 Tổng quát quy trình xác định hộ nghèo tại địa phương

3.2.2 Hoạt động  tuyên truyền công tác xác định hộ nghèo

3.2.3 Hoạt động tổ chức khảo sát, tập huấn nghiệp vụ cho điều tra viên

3.2.4 Hoạt động khảo sát đánh giá tài sản, thu nhập phân loại hộ tại địa phương

3.2.5 Hoạt động bình xét hộ nghèo

3.3 Nhân tố ảnh hưởng tới công tác xác định hộ nghèo tại huyện Nam Đàn – Nghệ An

3.3.1 Chính sách của chính phủ

3.3.2 Nhận thức, cách thức triển khai của cán bộ chính quyền địa phương

3.3.4 Yếu tố vốn xã hội ở địa phương

3.3.5 Năng lực của đội ngũ cán bộ điều tra viên

3.3.6 Trình độ học vấn, nhận thức của hộ gia đình

3.3.7 Tài chính của hoạt động khảo sát

4. Đề xuất giải pháp khắc phục

IV- Kết luận

Trực trạng công tác xác định hộ nghèo hiện nay ở Nam Đàn vẫn còn nhiều bất cập. Kết quả nghiên cứu cho thấy, công tác tuyên truyền đến người dân chưa kỹ càng thấu đáo. Thông tin tuyên truyền từ chính quyền chiếm tỉ lệ rất thấp (bình quân 20,62% đánh giá).Trong khi đó, công tác tập huấn chưa chú trọng tới vấn đề xử lý tình huống phức tạp có thể xảy ra trong khảo sát, cũng như phản hồi của học viên; Ranh giới giữa hộ nghèo và cận nghèo rất mong manh, trong khi lợi ích cho hộ nghèo lớn, dẫn tới xảy ra tình trạng luân phiên hộ nghèo hàng năm, thái độ trông chờ ỷ lại của người dân về hỗ trợ của chính phủ trong thoát nghèo; Kết quả đánh giá rà soát mang nặng cảm tính, vấn đề bình xét hộ nghèo chưa thực hiện đúng nguyên tắc. Hoạt động giám sát cũng chỉ mang tính hình thức…. Tỷ lệ công khai dân chủ vẫn còn thấp khi 50,06 % đánh giá đã đảm bảo nguyên tắc này.

Có 6 yếu tố ảnh hưởng chính ảnh hưởng tới công tác xác định hộ nghèo tại địa phương, trong đó nội dung chính sách (85% ý kiến), yếu tố vốn xã hội như mối quan hệ cộng đồng, dòng họ….  (75% ý kiến), nhận thức cách thức triển khai của chính quyền địa phương 70% ý kiến… là các yếu tố được đánh giá ảnh hưởng lớn nhất tới hoạt động xác định hộ nghèo.

Do vậy, để góp phần hoàn thiện công tác xác định hộ nghèo thì chính phủ thay vì dùng nguồn lực hỗ trợ vật chất (tiền, gạo…) chuyển sang hộ trợ phát triển sản xuất, nâng cao khả năng tiếp cận vốn, kỹ thuật, học nghề…cho đối tượng nghèo không thuộc diện chính sách, mất khả năng lao động…Ngoài ra các giải pháp về tăng cường công tác tuyên truyền, công tác tập huấn về xác định hộ nghèo, hoàn thiện công tác tổ chức, chuẩn bị, nâng cao năng lực cho cán bộ điều tra viên, và nhận thức của người dân về chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Tài liệu tham khảo

  1. Bộ LĐ-TBXH (2004). Những định hướng chiến lược của Chương tình mục tiêu Quốc gia giảm nghèo giai đoạn 2006-2010
  2. Ủy ban nhân dân huyện Nam Đàn, phòng Lao động thương binh và Xã hội (2010), Tài liệu tập huấn công tác trợ giúp người nghèo giai đoạn 2006- 2010, 2011 -2015
  3. Tỷ lệ nghèo chung và nghèo lương thực (2008), http://www.gso.gov.vn
  4. Http://tcldxh.vn/ArticlesDetail/tabid/193/cateid/4/id/3666/language/vi-VN/Default.aspx
This entry was posted in About Trang chủ, Nông nghiệp - Nông thôn, Quê Hương and tagged , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Có 1 phản hồi tại ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC XÁC ĐỊNH HỘ NGHÈO TẠI HUYỆN NAM ĐÀN – TỈNH NGHỆ AN

  1. Pingback: Bùng nhùng chuyện hộ nghèo ở Trù Sơn | Nguyễn Thắng Nghệ An

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s